Pustelnia w Odrynkach – co warto wiedzieć przed wizytą

Na skraju Puszczy Białowieskiej, wśród podmokłych łąk i zakoli Narwi, kryje się miejsce, które od lat przyciąga zarówno pielgrzymów, jak i turystów szukających ciszy. To Pustelnia w Odrynkach – jedyny prawosławny skit w Polsce. Jeśli planujecie wyprawę kajakową w okolice Narewki, warto połączyć ją z odwiedzinami tego wyjątkowego zakątka Podlasia. Poniżej znajdziecie wszystko, co warto wiedzieć przed wizytą: historię miejsca, zasady zwiedzania, godziny otwarcia oraz praktyczne wskazówki dojazdu.

Czym jest skit i dlaczego Odrynki są wyjątkowe

Słowo „skit" pochodzi z języka greckiego i oznacza niewielką pustelnię lub wspólnotę monastyczną, zwykle podległą większemu klasztorowi – miejsce, w którym mnisi mogli żyć w większym odosobnieniu niż w typowym monasterze. Pustelnia Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w Odrynkach to jedyny obiekt tego typu w Polsce, co samo w sobie czyni ją unikatową atrakcją na mapie kraju. Nic dziwnego, że w 2024 roku skit trafił do grona szesnastu Cudów Polski w plebiscycie National Geographic Polska.

Pustelnia leży na obrzeżach wsi Odrynki (gmina Narew, powiat hajnowski), w uroczysku Kudak, dosłownie kilkaset metrów od koryta Narwi. Otoczenie – rozległe łąki, trzcinowiska i rozlewiska – sprawia, że po większych opadach lub podczas wiosennych roztopów teren skitu bywa odcięty od reszty wsi i przypomina wyspę pośród wody.

Historia pustelni – dzieło ojca Gabriela

Historia współczesnego skitu sięga 2005–2009 roku i wiąże się z postacią archimandryty Gabriela. Był on przełożonym monasteru w Supraślu, jednak gdy w 2008 roku odmówił przyjęcia święceń biskupich, stracił swoją funkcję. Nie chcąc opuszczać Podlasia, zamieszkał w barakowozie nad Narwią – bez prądu i bieżącej wody – i krok po kroku, dzięki wsparciu okolicznych mieszkańców, zbudował drewnianą cerkiew, dom dla mnichów oraz zabudowania gospodarcze.

Miejsce nie zostało wybrane przypadkowo. Według lokalnej tradycji już w XVI wieku w tej okolicy istniała przeprawa przez Narew i pustelnicze osadnictwo prawosławne, a w pobliżu funkcjonował niegdyś Monaster Wniebowstąpienia Pańskiego. Ojciec Gabriel nawiązał więc do wielowiekowej historii tego miejsca.

Poza budową skitu ojciec Gabriel był znany z zielarstwa i pszczelarstwa – przyjmował gości szukających porady ziołoleczniczej, a każdy odwiedzający mógł liczyć na poczęstunek. Zmarł 22 listopada 2018 roku i spoczywa na terenie pustelni, którą stworzył. Obecnie opiekę nad skitem sprawuje kilku mnichów.

Co można zobaczyć na terenie skitu

Teren pustelni jest niewielki, ale mieszczą się na nim m.in. dwie cerkwie:

Cerkiew pw. Świętych Antoniego i Teodozjusza Kijowsko-Pieczerskich – niewielka, zbudowana z bali przez cieśli z Podkarpacia, z pięknie rzeźbionym ikonostasem i dwiema ikonami przywiezionymi z Góry Athos. To ona jako pierwsza rzuca się w oczy z daleka. Cerkiew refektarzowa pw. Opieki Matki Bożej, konsekrowana w 2013 roku, w której odbywają się wspólne posiłki po nabożeństwach.

Na miejscu znajduje się też grób ojca Gabriela, pasieka oraz niewielki sklepik, gdzie można kupić zioła i miód według dawnych receptur pustelnika.

Godziny zwiedzania i nabożeństwa

Zwiedzanie skitu jest bezpłatne, jednak warto dostosować wizytę do pory dnia i sezonu:

Latem: 9:00–20:00 Zimą: 9:00–17:00 Nabożeństwa w dni powszednie: ok. 6:00 (utrenia) oraz 17:00–18:00 (wieczernia, w zależności od pory roku) Sobota: liturgia o 9:00 Niedziela: liturgia o 10:00

Jeśli zależy Wam na spokojnym, kontemplacyjnym zwiedzaniu bez udziału w nabożeństwie, najlepiej przyjechać w środku dnia, w dzień powszedni.

Zasady obowiązujące na terenie pustelni

Skit to wciąż czynne miejsce kultu i dom mnichów, dlatego obowiązuje w nim kilka zasad, których warto przestrzegać:

skromny strój – zakryte ramiona i nogi, dotyczy to zarówno kobiet, jak i mężczyzn, cisza i spokojne zachowanie, zwłaszcza w trakcie nabożeństw, wyłączony telefon komórkowy, zdjęcia (także dronem) tylko za zgodą przełożonego, zakaz wprowadzania zwierząt na teren skitu, rowery zostawiamy przed bramą, brak możliwości wjazdu innymi pojazdami na teren pustelni.

Warto pamiętać, że mimo otwartości na gości każdego wyznania, skit pozostaje przede wszystkim miejscem modlitwy, a nie typową atrakcją turystyczną.

Jak dojechać do skitu w Odrynkach

Do pustelni można dotrzeć na dwa sposoby:

Samochodem – jadąc drogą Białystok–Hajnówka, przed miejscowością Narew skręcamy w kierunku Odrynek. We wsi, przy przydrożnym krzyżu, trzeba skręcić w stronę uroczyska Kudak i dalej polną drogą dojechać niemal pod samą bramę skitu. Bezpłatny parking znajduje się przy bramie oraz na piaszczystym placu we wsi. Ważne: wiosną i jesienią droga bywa zalana przez wody Narwi i nieprzejezdna dla samochodów. Pieszo, drewnianą kładką – to najbardziej klimatyczny wariant. Ze wsi Odrynki do skitu prowadzi malownicza, ok. 800-metrowa kładka poprowadzona nad rozlewiskami i łąkami. To właśnie ten spacer wśród szuwarów i meandrów Narwi robi na odwiedzających największe wrażenie.

Skit leży pomiędzy Białymstokiem a Hajnówką, na skraju Puszczy Białowieskiej, co czyni go wygodnym punktem na trasie zwiedzania regionu.

Pustelnia w Odrynkach a wyprawa kajakowa na Narewce

Region gminy Narewka i doliny Narewki to jedno z najciekawszych miejsc do spływów kajakowych na Podlasiu – ciche, meandrujące wody, bliskość Puszczy Białowieskiej i bogata przyroda. Pustelnia w Odrynkach, choć leży nad samą Narwią (a nie Narewką), doskonale wpisuje się w plan dłuższego pobytu w tym regionie jako punkt na trasie „poza kajakami" – idealny na spokojne, kontemplacyjne popołudnie po aktywnym dniu na wodzie.

Warto zaplanować dzień tak, aby poranek lub wczesne popołudnie spędzić na spływie kajakowym, a na godziny wieczorne (latem skit czynny jest aż do 20:00) zostawić spacer kładką i zwiedzanie pustelni – to naturalne dopełnienie wypoczynku wśród podlaskiej przyrody.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zwiedzanie pustelni w Odrynkach jest płatne? Nie, wstęp na teren skitu jest bezpłatny.

Ile trwa zwiedzanie skitu? Sam spacer po niewielkim terenie zajmuje 30–60 minut, jednak razem z dojściem malowniczą kładką warto zarezerwować sobie 1,5–2 godziny.

Czy do skitu można dojechać samochodem? Tak, w porze suchej droga prowadzi niemal pod samą bramę. W okresach wiosennych roztopów i jesiennych opadów jedynym dojściem bywa piesza kładka.

Czy skit można zwiedzać z dziećmi? Tak, miejsce jest ogólnodostępne, warto jednak przygotować dzieci na konieczność zachowania ciszy i spokoju.